Nieuws en achtergrond uit de werkplaats

Op tijd langskomen scheelt geld en wachttijd. Er zit namelijk een kalender in dit vak, en de meeste mensen kennen hem niet. Niet omdat het geheim is, maar omdat je er pas achter komt als je een paar jaar achter deze toonbank staat en ziet wat er wanneer binnenkomt. Hier is hij, zodat u hem kunt gebruiken. September en oktober: laarzen Zodra het een week regent komen de laarzen uit de schuur. Rits die klemt, hak die scheef is afgelopen, leer dat een zomer geen vet heeft gehad. Dat is allemaal te maken, maar het kost tijd, en in die twee weken na de eerste natte dag wil iedereen het tegelijk. Wie nu op tijd langskomt, terwijl het nog droog is, heeft ze binnen een paar dagen terug. Wie wacht tot hij ze nodig heeft, staat in de rij. Meer daarover staat op de pagina over laarzen repareren. Oktober en november: schaatsen Dit is de duidelijkste van allemaal. Schaatsen worden geslepen op de ochtend dat het ijs er ligt, en dat is precies de verkeerde ochtend. Half Friesland heeft dan hetzelfde idee. In oktober is er niemand. Dan zijn uw schaatsen dezelfde dag klaar, en dan ontdekt u ook nog dat er roest op het ijzer zit of dat een bandje los is, in plaats van op de dag dat u wilde rijden. Zie schaatsen slijpen. December: gegraveerd werk Een naam of een datum in een zakmes, een sieraad of een sleutelhanger is een cadeau dat niemand anders geeft. Maar graveren is handwerk en het gaat niet sneller omdat het bijna kerst is. Twee weken van tevoren is prettig, de week ervoor wordt krap. Naamplaten en graveerwerk. De zomer: sleutels Verhuizingen, nieuwe kamers, een sleutel die in een vakantiebroek de wasmachine in ging. Sleutels bijmaken kan meestal terwijl u wacht, dus hier hoeft u niet op vooruit te lopen. Wel dit: maak er twee, en leg de tweede niet in dezelfde jaszak maar bij iemand anders. Dat is het hele verschil tussen een sleutel kwijt en buitengesloten staan. Het hele jaar: op tijd langskomen scheelt geld Dit is het enige echte advies dat we hebben, en het geldt voor alles wat hier over de toonbank gaat. Een hielstuk vervangen terwijl u nog op rubber loopt is een kleine reparatie. Doorlopen tot u op het metaal staat betekent dat de hak zelf beschadigd is, en dan is het een grote. Hetzelfde met leer dat uitdroogt, met een rits waar u aan blijft rukken, en met een zool die begint los te laten. Op het moment dat u denkt “dat moet eigenlijk eens gebeuren”, is het het goedkoopst. Loop gewoon binnen. Nieuwestad 111 in Leeuwarden, dinsdag tot en met zaterdag. Geen afspraak nodig, en kijken kost niets. Of bel 058 212 7894.

Wat mensen ons deze weken vragen over de e-step Sinds augustus staat er een SELANA Alpha in de winkel aan de Nieuwestad 111, en sindsdien komen er dagelijks mensen binnen die hem alleen van een filmpje kennen. De vragen zijn steeds hetzelfde rijtje, dus die zetten we hier op een rij, met de antwoorden die we in de winkel ook geven. “Mag dit ding wel op straat?” Ja, en dat is precies waarom mensen ernaar vragen. De gewone e-step die overal wordt verkocht mag officieel niet de weg op: geen kenteken, geen verzekering, geen typegoedkeuring. De SELANA Alpha is RDW-goedgekeurd en krijgt een kenteken, net als een brommer. Daarmee is hij een van de weinige e-steps die je hier legaal mee naar buiten rijdt. Geen rijbewijs nodig, geen helmplicht. “Kan ik hem proberen voordat ik beslis?” Dat vragen bijna alle bezoekers, en het antwoord is ja. De step staat binnen, je mag hem oppakken en de bediening bekijken. Voor een proefrit buiten plannen we een moment in de winkel, want daar hebben we net iets meer ruimte voor nodig dan de drukte op de Nieuwestad toelaat op een gewone zaterdagmiddag. “Wat als hij kapot gaat?” Dat is de vraag die ons het meest bezighoudt, want daar zit onze eigen ervaring. We repareren en onderhouden al jaren e-steps van alle merken, niet alleen SELANA. Een lekke band, remmen die slepen, een accu die minder ver komt: dat werk kennen we. Wie bij ons een step koopt, hoeft niet naar een ander adres voor onderhoud. Wie ergens anders een step heeft gekocht, is ook gewoon welkom voor reparatie. Verzekering: het punt waar mensen op vastlopen Omdat de Alpha een kenteken krijgt, moet hij ook verzekerd worden, net als een snorfiets. Dat is voor veel kopers nieuw en soms de reden om er nog even over na te denken. Wij regelen de verzekering niet zelf, maar wijzen mensen wel op dat punt voordat ze aan de kassa staan, zodat er geen vervelende verrassing achteraf is. RDW-kenteken: zit bij de step, wij regelen de aanvraag mee Verzekering: verplicht, sluit je zelf af, wij wijzen erop bij aankoop Onderhoud en reparatie: kan bij ons, ook voor steps van andere merken Rijbewijs of helm: geen van beide nodig Ook zonder aankoop welkom Een deel van de bezoekers komt niet om te kopen, maar om te kijken en vragen te stellen voordat ze thuis verder zoeken. Dat vinden we prima. Een e-step met kenteken is voor de meeste mensen een eerste aanschaf in dit soort vervoer, en dan wil je liever een keer te veel vragen dan een keer te weinig. Loop binnen aan de Nieuwestad 111 in Leeuwarden om de SELANA Alpha te bekijken, of bel 058 212 78 94.

Ben je net verhuisd naar Leeuwarden, dan is dit het rijtje dat je in de eerste week regelt. Eind augustus verandert de Nieuwestad van kleur. Er lopen mensen met verhuisdozen, er staan fietsen voor de deur die er vorige week nog niet stonden, en er komen studenten binnen die net een kamer hebben gekregen en nog niet weten waar ze wat moeten regelen. Wij zien elk jaar dezelfde vier dingen misgaan. Ze kosten allemaal weinig om te voorkomen en behoorlijk wat om op te lossen. Eén sleutel van je kamer is geen sleutel Je krijgt bij de sleuteloverdracht vaak precies één sleutel mee. Zolang alles goed gaat is dat genoeg. Het gaat mis op de avond dat je hem in je jaszak laat zitten die bij een vriend hangt, of dat hij uit je broekzak glijdt op de fiets. Een reservesleutel laten bijmaken duurt bij ons een paar minuten. Je legt hem op de toonbank, wij zoeken het profiel op en je loopt er zo weer mee naar buiten. Leg die reserve dan niet in je eigen la, maar bij iemand die je vertrouwt en die in de buurt woont. Let op bij een kamer in een pand met een gecertificeerd slot. Daar zit een profielbescherming op: alleen met de bijbehorende sleutelkaart mag er een kopie gemaakt worden. Die kaart heeft je verhuurder. Vraag ernaar bij het tekenen, niet als je al buiten staat. Je fietsslot heeft ook een reserve nodig De tweedehands fiets die je net kocht komt meestal met één sleutel. Precies die ene sleutel die je kwijtraakt in de eerste maand. Neem hem mee, dan maken we er een bij. Axa, Abus, Trelock, Batavus en Simson liggen bij ons op voorraad, en de meeste andere merken werken met dezelfde handvol profielen. Heb je een fiets met een ringslot én een accuslot die op dezelfde sleutel lopen, neem dan alle sloten mee. Dan testen we het meteen aan de toonbank in plaats van dat je thuis ontdekt dat het net niet past. Kijk naar je slot voordat je iets moet Een cilinder die stroef loopt of waar de sleutel in blijft haken, is een waarschuwing. Zo’n cilinder breekt uiteindelijk af terwijl de sleutel erin zit, en dat gebeurt zelden op een handig moment. Ben je net in een kamer of appartement getrokken, dan is er nog iets. Je weet niet wie er sleutels heeft van de vorige bewoner. Bij een huurkamer is dat de verantwoordelijkheid van de verhuurder, dus vraag of het slot vervangen is. Bij een koopwoning is het je eerste klus. Wij verkopen cilinders en zetten ze op afspraak. Neem de oude mee of meet hem op, want een cilinder moet precies op de dikte van je deur passen. Die ene schoenendoos onder je bed Bij een verhuizing komt altijd het paar tevoorschijn dat je al twee jaar niet draagt omdat de hak eraf is of de rits het niet meer doet. Je hebt het meegenomen omdat het zonde was om weg te gooien, en het verdwijnt weer onder het bed. Loop er even mee langs. Kijken en beoordelen kost niets, en we zeggen eerlijk of het loont. Een hielstuk vervangen is een kleine reparatie. Een rits in een laars is meer werk maar bijna altijd de moeite waard bij een paar dat je verder mooi vindt. En als repareren niet meer loont, hoor je dat ook van ons, ook al verdienen we er dan niets aan. Waar je ons vindt Nieuwestad 111, midden in de winkelstraat. Dinsdag tot en met vrijdag van 10.00 tot 18.00 uur, zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur. Maandag en zondag zijn we dicht. Geen afspraak nodig, gewoon binnenlopen. En als je het niet zeker weet, bel even: 058 212 7894.

Op deze plek aan de Nieuwestad staat sinds 1887 een schoenmakerij. Familie Bats begon hier, en vier generaties lang gebeurde in dit pand elke dag ongeveer hetzelfde: mensen brachten schoenen, iemand maakte ze weer heel. In 2017 namen wij het over. Dat is een aardige plek om vanaf te kijken naar wat er in honderddertig jaar schoenherstel wel en niet is veranderd. Toen een schoen nog geld kostte In 1887 was een paar schoenen een investering. Mensen hadden er twee: een voor werk en een voor zondag. Een zool ging eraf en werd vervangen, en daarna nog een keer, en daarna nog een keer. De schoenmaker was geen luxe maar een noodzaak, en er zaten er in elke straat een paar. Het werk was toen bijna helemaal met de hand. Pennen van berkenhout in plaats van schroeven, gewaste draad die met de hand door voorgeprikte gaten ging, en een leest waarop de schoen zijn vorm hield. Dat gaat langzaam, maar het houdt. Schoenherstel aan de Nieuwestad: de machines kwamen, het vak bleef Vanaf het begin van de twintigste eeuw kwamen de stikmachine, de finisher en de perssluiter. Dat scheelde uren per paar. Wat het niet veranderde, was de beslissing die eraan voorafgaat: kan dit nog en is het de moeite waard. Die beslissing neemt nog steeds een mens, met de schoen in de hand. Een deel van het gereedschap op onze werkbank is ouder dan wij. Een goede leest en een goed mes gaan een mensenleven mee, en er is geen reden om ze te vervangen. Wat wel echt veranderde Twee dingen, en die hangen samen. Het eerste is de constructie. Een genaaide zool laat zich vervangen, keer op keer. Een gelijmde zool niet altijd, en bij sommige sportschoenen helemaal niet. Vanaf de jaren zeventig werd lijmen de norm omdat het sneller en goedkoper was, en daarmee werd een deel van de schoenen ineens onherstelbaar. Het tweede is de prijs. Schoenen werden zo goedkoop dat weggooien voor veel mensen logischer voelde dan repareren. Het aantal schoenmakers in Nederland liep in vijftig jaar hard terug. Van de vele werkplaatsen die Leeuwarden ooit had, zijn er een paar over. En wat er nu gebeurt Het draait langzaam terug. Mensen brengen weer laarzen die ze willen houden, wandelschoenen waar ze aan gehecht zijn, en tassen die te goed zijn om weg te doen. Deels om het geld, deels omdat het zonde is. Hoeveel dat scheelt hebben we uitgerekend op de pagina schoenen gered. Dat is ook het enige eerlijke argument dat een schoenmaker heeft. Wij verkopen geen nieuwe schoenen. Wij verdienen ons geld door te zorgen dat u de uwe langer houdt. Kom eens kijken De werkbank staat er nog, achter in de winkel aan de Nieuwestad 111. Loop binnen tijdens openingstijden, dan ziet u het. Meer over hoe wij hier terechtkwamen staat op over ons.

Aan de toonbank aan de Nieuwestad zien we elke week schoenen die niet kapot zijn maar wel verwaarloosd. Leer dat jaren geen vet heeft gehad, wordt droog. Droog leer scheurt op de plooi, en een scheur in de plooi is een reparatie in plaats van een poetsbeurt. Dit is wat wij mensen aan de toonbank vertellen. Poetsen en voeden zijn twee dingen Poetsen geeft glans. Voeden houdt het leer soepel. De meeste mensen doen alleen het eerste, en dat is precies verkeerd om. Een schoen die glimt maar uitgedroogd is, breekt net zo hard. Crème voedt en geeft kleur terug. Was geeft glans en een beetje bescherming, maar voedt nauwelijks. Wie het goed wil doen, gebruikt eerst crème, laat die intrekken, en gaat er daarna met was overheen. Bij dagelijkse schoenen is een keer per maand crème genoeg. Wat wij mensen zien fout doen Natte schoenen op de verwarming. De grootste killer. Leer krimpt en verhardt, en dat is niet meer terug te draaien. Prop ze op met krantenpapier en zet ze op kamertemperatuur weg. Te veel product tegelijk. Een dun laagje dat intrekt doet meer dan een dikke laag die op het oppervlak blijft liggen en gaat plakken. Suède behandelen als glad leer. Suède en nubuck willen geen crème maar een borstel en een spray. Crème plet de nerf en dan is de fluweelstructuur weg. Zoutranden laten zitten. In de winter strooien ze hier flink. Zout trekt in het leer en vreet het van binnenuit aan. Neem de rand af met een doek met lauw water en een scheutje azijn, laat drogen, en voed daarna. Geen schoenspanners. Een schoen die na het dragen zijn vorm terugkrijgt, plooit minder diep. Houten spanners nemen bovendien vocht op. De volgorde die werkt Eerst het vuil eraf met een borstel of een vochtige doek, en laten drogen. Dan crème in de kleur van de schoen, dun en met een doekje in rondjes. Even laten intrekken, een minuut of tien. Dan uitborstelen met een zachte borstel, en tot slot een doek voor de glans. Wie het echt mooi wil hebben, gaat er daarna nog met was overheen. Bij een nieuwe schoen loont het om dit voor de eerste keer dragen te doen. Leer neemt de eerste behandeling het best op. Wat wij in de winkel hebben Crèmes, wassen, sprays, borstels, doeken en houten schoenspanners liggen aan de Nieuwestad 111 in de kast achter de toonbank. Wij verkopen wat wij zelf gebruiken, en we zeggen erbij welk middel bij uw leersoort hoort. Neem de schoen mee, dan kijken we samen wat het is. Glad rundleer, suède, nubuck en geolied leer vragen allemaal iets anders. Wanneer poetsen niet meer helpt Zit de scheur er eenmaal in, of is de zool doorgesleten, dan is het reparatiewerk. Dat doen we hier ook. Kijk bij schoenreparatie of loop gewoon binnen, dan zeggen we eerlijk of het nog loont. Nieuwestad 111 in Leeuwarden, dinsdag tot en met zaterdag. Geen afspraak nodig. Of bel 058 212 7894.